Tag Archives: metformin

Diyabeti Durdur

Diyabeti Durdur

Çok değerli, çok nadide bir vazonuzun olduğunu hayal edin. Bu vazo bir anda sallanmaya başladığını fark ediyorsunuz. Birazdan bu vazo düşecek; düştüğünde kırılır mı bilmiyorsunuz, kırıldığında ise hiçbir zaman ilk haline gelemeyecek. İşte sallanan bu vazo bizlerin sağlığını temsil ediyor. Çoğumuzun vazosu tehlikeli bir şekilde sallanıyor, bir kısmımız bu duruma müdahale ediyoruz, bir kısmımız da sadece seyredip, vazonun kırılmasını bekliyoruz.  Ayaklarla, ağzın yer değiştirdiği modern çağ hastalığı bu, çok yürümek, az yemek yerine az yürüyüp, çok yiyoruz. Bu arada ince olmak da her zaman koruyucu olmuyor, sıska ve yağlı bir grup insan var ve onlar da risk altında.

Dolayısıyla, bir hastalığın geldiğini fark ediyorsak ve buna karşı önlemler geliştiriyorsak, o hastalığı tedavi etmiş olmuyoruz, o hastalığın doğmasına engel olduğumuz için faydamız da sağlığın korunması oluyor.

Bildiklerimiz

Toplumun yaklaşık %30’u pre-diyabet, yani şeker hastalığına yaklaşmış.

Bu grubun yaklaşık %30’u da 5 yıl içinde aşikâr şeker hastası oluyor.

Eskiden özellikle hastalar tarafından önemsenmeyen bu durum, neyse ki son yıllarda bilincin artması ile önemsenir oldu. Peki, bu grup insanda önleyici neler yapabiliriz? İşte bu sorunun cevabını bugün sizlere paylaşacağım çalışma araştırmış.

Çalışma geriye dönük yapılmış, bunu özellikle belirtmemin nedeni bu tip çalışmalardan elde edilecek bilginin güvenirliği ileriye dönük çalışmalardan daha az olması nedeni iledir. Diyabet gelişim riski orta ve yüksek kişilere verilen tedaviler araştırıldığında yaklaşık 3 yıllık takipte:

Stop Diabetes

Sadece Yaşam tarzı değişikliği yapan grubun %11’inde diyabet gelişmiş

Yaşam tarzı değişikliği + Metformin + Pioglitazon ilaç tedavisi alan grubun %5’inde diyabet gelişmiş.

Yaşam tarzı değişikliği + Metformin+ Pioglitazon + GLP-1 reseptör agonist ilaç tedavisi alan grubun %0’ında diyabet gelişmiştir.

Yan etkilere bakıldığında, hiçbir grupta kontrolsüz şeker düşüklüğü (hipoglisemi) tespit edilmemiş, GLP-1 grubunun %5’inde bulantı olmuştur.

Bu veriler benim günlük pratiğimle de uyuşmakla birlikte, bulantı metformin ilacı kullananlarda, özellikle ilk kez kullananlarda biraz daha sık gördüğümü belirtmek istiyorum.

Eğer diyabet gelişmesine engel olmak istiyorsanız hekiminizden ayrılmayın.

John P Armato, et al. “Successful treatment of prediabetes in clinical practice using physiological assessment (STOP DIABETES)”. Lancet Diabetes Endocrinol 2018 Published Online September 14, 2018 http://dx.doi.org/10.1016/S2213-8587(18)30234-1

Yorum bırakın

Filed under Endokrin Hastalıklar, Şeker Hastalığı (Diyabet)

Metforminle İlgili 4 Soru

Copyright Dr. Burak Uzel

Copyright Dr. Burak Uzel

Metforminin diyabet tedavisinde ilk tercih ettiğimiz ilaç olduğunu hatırlarsınız. Hem insülin direncini kırması, hem kilo verdirmesi de ayrıca kilolu hastalarda istediğimiz etkilerdir. Yan etki olarak da sıklıkla hafif bulantı (bazen de çok) ve iştahsızlık yapmaktadır (diğer yan etkileri yazmıyorum). Ben kilo fazlası olan hastalarımda bir sakınca yoksa metformini ilk tercih ediyorum ve kişi diyet/egzersizine dikkat edip –kilo da verirlerse kan şeker düzeyleri çoğunlukla normale geldiğini görmekteyim.

1. Metformini Herkes Kullanabilir Mi?

Hayır, özellikle böbrek yetersizliği olanlar veya kalp yetersizliği olanlarda laktik asidoz dediğimiz hayatı tehdit eden ciddi bir durum oluşabilmektedir. Bu tip hastalarda dikkatli kullanmak gerekmektedir. Eczaneye gidip bir kutu metformin alayım, şifa niyetine tüketeyim dememek gerek.

2. Kilo Vermede veya Şeker Tedavisinde Tek Başına Yeterli Mi?

Metformin 100 yıllık bir ilaç olsa da sihirli bir yanı yok; tek bir dokunuşta tüm dertlere deva olamıyor. İnsülin direncini azalttığı için özellikle şeker düşmeleri sonucu kendini kaybederek yemeğe saldıranlarda faydalı: hani o reklam var ya, açken sen sen değilsin; hipoglisemiyi gösteriyor. Bir de yemeklerden özellikle 2 saat sonra aşırı uyku gelmesi, tatlı krizi de reaktif hipogliseminin göstergesi durumu var, bunda da metformin etkili olabiliyor.

Ayrıca barsaklarımızda bizle birlikte yaşayan mikropların nüfus oranlarında değişiklik yapıyor, ki kötü beslenmeyle barsaklarımızda bizi semirten mikropların oranının arttığını da biliyoruz.

3. Metforminle Birlikte B12 Vitamini de Almalı Mıyım?

Metformin kullananların %7’sinde B12 vitamin eksikliği gelişiyor. Bu durumun metforminin barsaklar üzerinde yaptığı etkiye bağlı olduğu düşünüyoruz. Ama rutin B12 vitaminİ kullanılmasını önermektense, senede bir kan düzeyine bakmanın doğru buluyorum.

4. Kanser Riskini Azaltıyor Mu?

Bu konuda gelen bilgiler karışık. Ancak, özellikle pankreas kanseri cerrahisi yapan bir ekiple çalışınca pankreas kanseri riskinin özellikle şeker hastalarında arttığını görüyorum. Bunun dışında kalın barsak kanseri de belirgin oranda artmış bulunuyor. Bu durumun insülinin büyüme hormonu olarak etkilerinden dolayı olduğunu düşünüyoruz. Metformin insülini normalleştirdiği (azalttığı) için kanser risklerinde bazı çalışmalarda azalmanın olduğu gözleniyor, ancak %100 garantili bir sistem yok, çünkü kanser tek bir nedenden olmuyor.

9 Yorum

Filed under Şeker Hastalığı (Diyabet)

Kansızlık Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir?

Copyright Dr. Burak Uzel

Copyright Dr. Burak Uzel

Kansızlık, kanın rengini veren ve dokulara oksijen taşıyan kırmızı kan hücrelerinin (eritrosit veya alyuvar) azalması durumudur. Kansızlık yavaş yavaş da gelişebilir veya aniden de gelişebilir. Bu hız kişideki şikâyetleri etkilemektedir. Ani gelişen kansızlığın sık nedenlerinden bir tanesi kan kaybıdır, yavaş gelişen kansızlığın en sık sebeplerinden bir tanesi de bildiğiniz üzere demir eksikliğidir. Bugün isterseniz kansızlığın en sık sebeplerinden bir tanesi olan demir eksikliğinden bahsedelim.

Demir Eksikliği Nedir?

Kan sayımı (hemogram) yapanlar lütfen ellerine sonuçlarını alsın, tekrar yazımın yanına gelsin.

Buldunuz mu? Tamam, şimdi devam edelim.

Demir, kırmızı kan hücrelerinde oksijen taşıyan hemoglobinin bir parçasıdır. Hemoglobin otomatik kan sayım cihazlarında Hb ve Hgb kısalmasıyla yazılan ve genellikle kadında 12g/dL, erkekte de 13 g/dL üzerinde olan bir değerdir.

Kan sayımında (hemogram) takip ettiğimiz bir başka parametre RBC, yani eritrosit sayısıdır. Bu değerinde 4.000.000 üzerinde olmasını bekleriz (bu değeri bazen 4,0 * 106 olarak da görebilirsiniz).

Sonrasında MCV dediğimiz bu kırmızı kan hücrelerinin hacmine bakarız (bu kadar küçük bir şeyin hacmi mi olurmuş diye düşünüyorsanız, evet bunu ölçebiliyoruz- tıp o kadar ilerledi yani) bu değerin de 81fL’den büyük olmasını bekleriz.

Bir başka baktığımız parametre de RDW’dir; bu değer eritrositlerin dağılım hacmini göstermektedir; yani bütün eritrositler aynı hacimde midir sorusunu yanıtlamaktadır. Eğer bu değer fazlaysa, özellikle demir eksikliğini düşünürüz, çünkü demir eksikliğinde bazı eritrositler küçük, bazıları normal olur ve RDW genişler. Bu söylediğim değerler laboratuardan laboratuar değişmektedir, o yüzden sonuçlar kendi referans aralığında değerlendirilmelidir.

Kan sayımın eritrosit kısmıyla işimiz bittiğine göre, demir eksikliği için 3 farklı parametreyi değerlendirebiliriz. Demir eksikliği durumunda bu parametreler şu şekilde değişir:

  1. Demir: Düşer
  2. Demir Bağlama Kapasitesi: Artar
  3. Ferritin: demir deposunu göstermektedir, demir eksikliğinde ilk bu azalır.

Demir eksikliğini tespit ettiğimize göre, nedenlerine bakalım mı?

Demir eksikliğini kadınlarda sık görmekteyiz, bunun da en sık sebebi adet kanamalarıdır. Bunun dışında artan ihtiyaç da (gebelik, çocukluk dönemi) demir eksikliğine neden olabilmektedir.

Demir eksikliğinde yukarıdaki sebepler yoksa kaçak araştırmakta fayda vardır. Yani idrar tahlili, gastroskopi ve kolonoskopi erkeklerde ve kadınlarda yapılabilir. Aşırı adet gören kadınların da jinekolojiye başvurmasını da ayrıca önermekteyim.

Özellikle tekrarlayan demir eksikliklerinde mide bakterisi olan helikobakter pyloriye, çölyak hastalığına bakmakta da fayda olacaktır.

Bir başka demir eksikliği yapan sebep de (aynı zamanda b12 vitamin eksikliğ de yapabilir) şeker ilacı, insülin direnci ilacı olan metformin kullananlardır. Bu ilacı kullanıyorsanız, senede bir demir, B12 vitamin, folik asit baktırmanızı öneririm.

Demir Eksiliğim Var, Tedavi Nedir?

Demir eksikliğinde yerine koyma tedavisi söz konusudur. Bunu ya ağızdan ilaçlarla, ya kas içi enjeksiyonlarla, ya da damar içi infüzyonla yapılabilir.

Artılar ve Eksiler Nedir?

Ağızdan demir ilacı:

Artısı=            Ağızdan kullanım kolaylığı

Eksisi=            Aç karna alınma mecburiyeti

Kabızlık yapabilmesi

Mide ağrısı yapabilmesi

Büyük abdesti siyaha boyayabilmesi

Uzun süreli tedavi (genellikle 6 ay)

Kas içi demir ilacı enjeksiyonu:

Artısı=            Kısa sürede demiri yükseltmesi

Kısa süreli tedavi ihtiyacı

Eksisi=            Kullanım zorluğu (bir sağlık kuruluşuna gidilmesi)

Ağrılı enjeksiyon

Enjeksiyon yerlerinde siyah renk (demirin rengi dövme gibi kalıcı olabilmektedir)

Damar içi demir ilacı infüzyonu:

Artısı=            Çok kısa sürede demir depolarını doldurur

Kısa süreli tedavi ihtiyacı

Eksisi=            Kullanım zorluğu (bir sağlık kuruluşuna gidilmesi)

Damarda inflamasyon (ağrı-kızarıklık-sertleşme) yapabilmesi

Alerjik reaksiyonlar

Son Söz

Demirin fazlası özellikle karaciğere toksiktir, orta ve uzun vadede ölüm riskini arttırmaktadır. Bir hekime danışmadan tedavi olmamanızı öneririm.

1 Yorum

Filed under Akciğer Hastalıkları

Şeker Hastaları Mutlaka Okuyun: Her Şeker İlacı Aynı Değildir

Professional Further Education in Clinical Pha...

(Photo credit: Wikipedia)

Cerrahpaşa’da hizmete başladığım yıllarda şeker hastalığının tedavisinde metforminle birlikte sıklıkla sülfonilüre grubu ilaçlar kullanılmaktaydı. Metformin etken maddeli ilaç hakkında son 3 yılda çok sayıda yazı yazdım, bunları da bu siteden takip edebilirsiniz. Eski bir ilaç ve insülin direncin kırması açısından etkili bir ilaç; ayrıca son derece de ucuz.

 

Sülfonilüre grubu ilaçlar ise, pankreasdan insülin salgılatırlar. Bu ilaçlar da sıklıkla kullanılmakla beraber, benim günlük pratiğimde, hastalarıma az sıklıkla öneririm. Okumaya devam et

2 Yorum

Filed under Şeker Hastalığı (Diyabet)

Tip 2 Diyabet İlaçlarının Etkinliği ve Yanetkileri

Tip 2 diyabetin tedavisinin temeli biliyorsunuz diyet ve egzersiz; diyet derken sağlıklı ağırlığa geri döndüren ve sağlıklı diyatetten bahsetmekteyiz. Tedavide ise ilaçlar da ek olarak kullanılabilir. İlaç tedavilerinin çeşitleri ise son yıllarda son derece artmıştır. Okumaya devam et

Yorum bırakın

Filed under Şeker Hastalığı (Diyabet)

İnsülin Alan Tip 2 Diyabetlilerde Metformin ve Kanser

Metformin 500mg tablets

Metformin 500mg tablets (Photo credit: Wikipedia)

Metforminin kanser le ilişkili ölüm riskini azalttığını biliyoruz ve yaklaşık 1 sene önce konuşmuştuk. Ama tekrar hatırlatayım:

 

Metformin, uzun yıllardan beri tip 2 diyabet tedavisinde kullanılmakta olan, insülin direncini kıran bir ilaçtır. Metformin, glukozun (şekerin) kaslarımız tarafından kullanılmasını sağlayan AMP-ile aktive protein kinazı hedef alır. Bu enzim iyi bilinen LKB1 kinaz denilen tümör oluşumunu engelleyen enzime ihtiyaç göstermektedir. Metformin hem bu enzim ile hem de insülin seviyesini düşürmesi nedeniyle artmış kanser oluşumun riskini azalttığı düşünülmektedir ( http://on.fb.me/gjFcXq ).

 

Bugün bahsedeceğim araştırma ise insülin kullanan tip 2 diyabet hastalarında yapılmış; polikliniğe başvuran ardışık kanser tanısı olmayan 1340 hasta çalışmaya alınmıştır.

 

Hastaların ortalama 75.9 ay takibinde 112 hastada kanser gelişirken, kontrol grubunda 370 kanser bulunmuştur. İnsülin dozuna göre ayarlama yapıldığında da metformin kullan grupta kanser riski azalmış bulunmuştur (oddların oranı 0.46 [%95 GA 0.25–0.85]).

 

İnsülin kullanan hastalarda metformin kanser riskini azaltabilir.

 

Matteo Monami, et al. “Metformin and Cancer Occurrence in Insulin-Treated Type 2 Diabetic Patients”. Diabetes Care January 2011 vol. 34 no. 1 129-131.

Yorum bırakın

Filed under Kanser, Şeker Hastalığı (Diyabet)

Soya ve Yoğurt Atıştırması

Turkish cacık, made with yoghurt and cucumber

Image via Wikipedia

Öğünlerden sonra biliyorsunuz, kan şekeri artmaktadır. Bugün bahsedeceğim çalışma, diyet veya metformin ile diyabetleri kontrol altında olan 10 hastada yapılmıştır. Okumaya devam et

Yorum bırakın

Filed under Şeker Hastalığı (Diyabet)

B12 Vitamini (Kobalamin)

 

B12 vitamini suda eriyen bir vitamindir. Her ne kadara suda eriyen vitaminler vücutta depolanmasa da B12 vitamini bu noktada özeldir, çünkü karaciğerde ve böbreklerde depolanmakta ve bu depo uzun yıllar yetebilmektedir.

B12 Vitamini Ne İşe Yarar?

 

DNA sentezi, yağ asidi sentezi, enerji üretiminde rol alır. Aynı zamanda metiltransferaz olduğu için epigenetik değişikliklerde de etkilidir. Sinir sisteminde de görev almaktadır.

B12 Vitamini Hangi Yiyeceklerde Vardır

 

B12 vitamini hayvansal gıdalarda mevcuttur. Eğer hayvansal gıda almıyorsanız B12 vitamini düzeyiniz yıllar içinde azalabilir.

Gıda Mikrogram (mcg)
porsiyonda
Yüzde Günlük Değer (GD)
Karaciğer, sığır eti, 1 dilim kızarmış 48,0 800
Istiridyeler, pişmiş, ve kızarmış 34,2 570
Kahvaltılık gevrekler, vitamin B12, güçlendirilmiş 6,0 100
Alabalık, gökkuşağı, yabani, 5,4 90
Cheeseburger, çift börek ve çörek, 1 sandviç 1,9 30
Yoğurt, sade, 1 fincan 1,4 25
Mezgit balığı, 1,2 20
Tuna, beyaz, 1,0 15
Süt, 1 fincan 0,9 15
Peynir 0,9 15
Jambon,3 gram kavrulmuş kür 0,6 10
Yumurta, büyük, 1 bütün 0,6 10
Tavuk, kavrulmuş, ½ göğüs 0,3 6

 

Ne Zaman B12 Eksikliğinden Şüphelenmeliyiz

B12 vitamini eksikliği kansızlık (megaloblastik anemi) yapabildiği için, halsizlik, yorgunluk, nefes darlığı gibi şikayetlere neden olabilir. Sinir sistemindeki eksikliği ise unutkanlık, uyuşma gibi özgül olmayan şikayetler yapabilmektedir. Dün bahsettiğimiz gibi şeker hastalığı nedeniyle metformin kullananlarda B12 vitamini seviyesi zaman içinde azalmaktadır.

B12 Vitamini Eksikliği Tanısı Nasıl Konulur

 

Çoğunluklukla kan B12 vitamini düzeyi yeterli olmaktadır. Ancak, birlikte folik asid düzeyi bakılması da şarttır. Bazı istisnai durumlarda, tanı amaçlı farklı tetkikler gerekebilmektedir.

http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2809139/?tool=pubmed

1 Yorum

Filed under Vitamin ve Mineraller

Metformin Kullananlar Dikkat

 

Metforminin diyabet tedavisinde ilk tercih ettiğimiz ilaç olduğunu hatırlarsınız. Hem insülin direncini kırması, hem kilo verdirmesi de ayrıca kilolu hastalarda istediğimiz etkilerdir. Yan etki olarak da sıklıkla hafif bulantı (bazen de çok) ve iştahsızlık yapmaktadır (diğer yan etkileri yazmıyorum). Ben kilo fazlası olan hastalarımda bir sakınca yoksa metformini ilk tercih ediyorum ve kişi diyet/egzersizine dikkat edip –kilo da verirlerse kan şeker düzeyleri çoğunlukla normale geldiğini görmekteyim.

Gülün güzelliği kadar dikeni de var; metforminin bugün bir yan etkisinden bahsedeceğiz. Bahsedeceğim çalışma Hollanda’da yapılmış ve insülin kullanan 390 hastanın tedavisine metformin veya plasebo (etkin madde içermeyen ilaç – bilimsel çalışma amacıyla kullanılır) eklenmesinin etkileri değerlendirilmiştir.

B12 Vitamini, Homosistein, Folik Asit ve Metformin

Plasebo ile karşılaştırıldığında, metformin kullan hastalarda B12 viştamini düzeyi  %19 azalmakta ve hastaların %7 daha fazlasında B12 vitamini eksikliği gelişmektedir.

Folik asit düzeylerinde (vücut kitle indeksi ve sigara kullanımına göre düzeltildiğinde) bir değişim saptanmamıştır.

Homositein düzeyleri %5 artmış bulunmuştur.

Ne Yapmalıyız

Eğer metformin kullanıyorsanız düzenli olarak B12 vitamin düzeyinizi ölçtürün.

Jolien de Jager, Adriaan Kooy, Philippe Lehert, Michiel G Wulffelé, Jan van der Kolk, Daniël Bets, Joop Verburg, Ab J M Donker, Coen D A Stehouwer. “Long term treatment with metformin in patients with type 2 diabetes and risk of vitamin B-12 deficiency: randomised placebo controlled trial” BMJ 2010;340:c2181

Yorum bırakın

Filed under Vitamin ve Mineraller, Şeker Hastalığı (Diyabet)

Metformin Tedavisine İnsülin Dışı İlaçların Eklenmesi

Hastalarımda şeker hastalığı tedavisinde ilk seçtiğim tedavi yöntemi, diyet ve egzersizdir. Diyet ve egzersiz tedavinin bel kemiğidir. Diyet ve egzersize ek olarak önerdiğim ilaç ise, insülin direncini kıran metformindir. Metformin, hem ucuz hem de güvenilirdir (ancak tabi ki bazı yan etkileri, kullanılmaması gereken durumlar vardır). Bu ilacı tercih etmemin nedeni insülin direncini kırması yanı sıra kilo kaybına da sebep olmasıdır. Bu tedavi yöntemleri ile yeni tanı koyduğum şeker (tip 2 diyabet)hastalarının çoğunda başarıya ulaşmaktayım.

Bugün sizlere bahsedeceği bu çalışma, metforminin yetersiz kaldığı durumlarda, metformine eklenecek insülin dışı şeker ilaçlarının etkilerini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır.
Çalışmada 1950-2010 yılları arasında yapılmış randomize kontrollü çalışmalar değerlendirilmiştir. 27 çalışmadan 11198 hastanın verileri elde edilmiştir.

Sonuçlar

Değişik gruptaki insülin dışı şeker ilaçalrı metformine eklendiğinde 3 aylık kan şekeri ortalamasını gösteren HbA1c düzeylerinde benzer düşmeler gözlenmiştir.

Ancak thiazolidinedionlar (rosiglitazon, pioglitazon), sulfonilüreler, ve glinides (nateglinid, rapeglinid vb) kilo artışına sebep olmuşlardır (1.77-2.08 kg)

Glukagon-benzeri peptide-1 analogları, -glukosidaz inhibitörleri (akarboz), ve dipeptidyl peptidase-4 inhibitörler kilo kaybı veya kilo değişim olmamasına sebep olmuştur.

Sulfonilüreler ve glinidler, plaseboya göre daha fazla hipoglisemiye (aşırı şeker düşmesi) neden olmuştur.

Olivia J. Phung, PharmD; Jennifer M. Scholle, PharmD; Mehak Talwar, BS; Craig I. Coleman, PharmD “Effect of Noninsulin Antidiabetic Drugs Added to Metformin Therapy on Glycemic Control, Weight Gain, and Hypoglycemia in Type 2 Diabetes “ JAMA. 2010;303(14):1410-1418.

Yorum bırakın

Filed under Şeker Hastalığı (Diyabet)

Golden Era to Platinum Era for Metformin

Metformin is the drug of choice in type II diabetes patients. It is very effective in controlling blood sugar levels with modest weight lost. In type 2 diabetes mellitus patients, the disease generally originates, and progress from overweight. The overweight people, whose waist circumference are greater than normal, postulated to have insulin resistance. Insulin resistance means more than normal levels of insulin is needed to achieve the same effects, which results hyperinsulinemia. Insulin itself is a growth promoting  hormone with mitogenic effects, and also been suggested to promote cancerogenesis. On the other  hand, metformin is shown to reduce cancer mortality risk.

In this prospective cohort study that was published in Diabetes Care, the authors concluded that:” Although the design cannot provide a conclusion about casuality, our results suggest a protective effect of metformin on cancer mortality. ”

“Metformin Associated withLower Cancer Mortality in Type 2 Diabetes. Zodiac-16”.

Diabetes  Care 33:322-326, 2010.

Yorum bırakın

Filed under Genel