Monthly Archives: Mayıs 2015

Doğum Kontrol Hapları DVT Kulak Mı?

Copyright Dr. Burak Uzel

Copyright Dr. Burak Uzel

Tıp jargonunda kısaltmalar sık kullanılır, bunun nedeni havalı bir tarz veya bilgi saklamaktan ziyade zaman kısıtlamasıdır. Çoğu hekimin hayatı baş döndürücü süratte geçtiğinden, derin ven trombozu yerine DVT’yi, doğum kontrol ilaçları (Oral KontraSeptif) yerine de OKS’yi kullanırız.

Size bu noktada da traji-komik bir hikâye anlatayım isterseniz:

Olay SSK Göztepe Hastanesinde geçmektedir.  Akşam sekiz sularında çocuk acile başvuran hasta yakınına hemşire, karşıdan tüp alır mısınız diye sorar; çocuktan kan tetkiki istenmiştir, laboratuar da karşı kapıdadır. Adamcağız odadan çıkar, bu arada çocuğun sonuçları çıkar, tedavisi biter, ama baba ortada yok. O zaman cep telefonu da yok maalesef, beklerler, beklerler, saatler geçer, sonunda baba elinde piknik tüpüyle gecenin 2’sinde kapıda belirir. Önce Kadıköy’e gitmiş, oradan karşıya geçmiş, Beşiktaş’ta tüp bulamamış, Karaköy’de ancak piknik tüpüne bulabilmiş, ancak tam dönecekken vapur seferleri bitmiş. Karayoluyla köprüyü geçmek zorunda kalmış. Zavallı adam, mahvolmuş.

Gelelim konumuza…

DVT Nedir?

Derin ven trombozu, isminden de anlamayacağınız gibi özellikle bacakların derininden geçen toplardamarların pıhtıyla tıkanması durumudur. Tıkanırsa tıkansın, ne olur canım derseniz, ona da pulmoner emboli olur derim. Pulmoner emboli, bu derin toplardamar sisteminde oluşan pıhtının koparak akciğer gitmesi durumudur, bu durum hafif de olabileceği gibi, hayatı tehdit edecek boyutta olabilir. Her  yıl A.B.D.’de 25.000 kişi bu durumdan ölmektedir.

Derin toplardamar sistemi neden tıkanır?

Toplardamar sistemi, kirli kanı kalbe tekrar döndüren bir sistemdir. Ancak atardamar sisteminden farklı olarak burada kalp gibi bir pompa sistemi yoktur. Kalp’in pompa gücü, kanı 180cm yukarı (sistolik tansiyon 120mmHg) atmaktadır, hâlbuki toplardamardaki basınç 2-10cm’dir. Yani basınç düşüktür, bu basınç özellikle vücudun bacaklar gibi alt bölgelerinde yer çekiminin de etkisiyle daha da düşmektedir, burada kan dolaşımını kasların damarları sıkıştırmasıyla oluşur; yani bir uçak yolculuğu gibi uzun süre sabit kalırsanız bu sistemde kan pıhtılaşabilir; akarsular gibi temiz ve pıhtısız bir kanınız olsun isterseniz hareket edeceksiniz, başka yolu maalesef yok. Bu pıhtı özellikle cerrahi sonrasında da sık görülmekle beraber, OKS kullananlarda da arttığı bilinmektedir.

Tüm dünyada doğurganlık çağındaki kadınların %9’u OKS kullanmaktadır, bu oran gelişmiş ülkelerde %18’e, İngiltere’de %28’e çıkmaktadır.

Çalışma

2001-2013 yılları arasında ilk kez venöz tromboembolizm (VTE) (toplardamarda pıhtı nedeniyle tıkanma) olan 15-49 yaşlarındaki kadınlar incelenmiştir.

OKS kullanımının VTE’yi 2,97 kat arttırdığı tespit edilmiştir.

OKS’nin içeriğine göre VTE riski de değişmektedir. Eğer OKS kullanıyorsanız etken maddelerine bakarak riskinizi görebilirsiniz.

Desogestrel: 4.28

Gestodene: 3.64

Drospirenone: 4.12

Cyproterone: 4.27

Levonorgestrel: 2.38

Norethisterone: 2.56

Norgestimate: 2.53

Sonuç

OKS’ler VTE riskini arttırmaktadır, özellikle VTE’yi arttıracak başka risk faktörleriniz varsa, örneğin sigara kullanımı, obezite, sedanter hayat, ailesel yatkınlık gibi, bunları mutlaka hekiminize danışmanızı öneririm. Ayrıca bu risk faktörlerini azaltacak çalışmalar da yapmak gerekir. Bir başka husu da OKS’leri hekiminize danışmadan lütfen almayın.

Yana Vinogradova, et al. “Use of combined oral contraceptives and risk of venous thromboembolism: nested case-control studies using the QResearch and CPRD databases.” BMJ 2015;350:h2135

Yorum bırakın

Filed under Genel Sağlık

Elma Giren Eve Doktor Girmez Mi?

Copyright Dr. Burak UzelAmerikalıların bir inanışı var, aynen bizimkine benziyor, ancak küçük bir değişiklikle: biz de güneş, onlarda elma. İnanış elma giren eve doktor girmez, biz de ise güneş giren eve doktor girmez yönündeydi. Tuttuğumuz nöbetleri düşünürseniz gün ışığında bizleri neden görmediğinizi anlatan manidar bir laf…

Sağlıklı bir yaşamı devam ettirmek için 4 basit kurala uymak gerek, bunu yıllardır yazıyorum. Bugün bu yazıyı yazarken 2 farklı makale daha okudum, her ikisi de D vitamini ile ilgiliydi; ilki D vitaminin tansiyon üzerinde bir etkisinin olmadığı yönündeydi, ikincisi ise yaşlı kadınlarda egzersiz ve D vitaminin düşmelere ve düşmenin getirdiği zararlara etkisini araştırıyordu: egzersiz ve egzersiz+D vitamini düşme sayısını engelliyor, ancak düşmenin zararlarını engellemiyor sonucu çıktı. Sonuç olarak eğer ölmemişsek hareket etmek zorundayız, başka bir yolu yok maalesef. Hâlbuki şu anda da benim tek hayalim, sahilde şezlong üzerinde denizin mırıltısı, tuzlu suyun bromür kokusu ile aromalanmış kâh serince, kâh sıcacık esintisi eşliğinde yan gelip yatmak, ancak doğa bizlere çalış diyor.

Neyse konumuza geri dönelim; 2007-2008 ve 2009-2010 Ulusal (ABD) Sağlık ve Beslenme Çalışması Anketinde 8728 erişkin incelenmiştir. En azından günlük küçük bir elma yiyenler (149g çiğ elma) ile elma yemeyenler karşılaştırılmıştır.

Doktoru uzak tutma, son 1 yıl içinde 1 kereden fazla doktora başvurmama olarak belirlendi.  İkincil sonuçlar ise diğer sağlık hizmetlerinden uzak durmak olarak belirlendi (hastanede gecelik yatış, akıl sağlığı uzmanına muayene veya ilaç yazımı).

Sonuçlar

Anketi cevaplayan 8399 kişinin %9’u düzenli olarak elma yemekteydi. Elma yiyenlerin eğitim düzeyi daha yüksek, daha fazla etnik azınlık grubuna ait ve daha az sigara içmekteydi.

Elma yiyenlerin %39’u doktordan uzak duruken, elma yemeyenlerde bu oran %33’e inmekteydi. Aynı zamanda daha az reçetli ilaç almaktaydılar. Elma yiyenlerle, yemeyenler arasında hastanede gecelik kalış, akıl sağlığı uzmanına başvuru arasında bir fark saptanmamıştır.

Elmanın Besin Değeri

Kalori: 100

Yağdan gelen kalori: 0

% Günliük Değer*

Toplam yağ: 0g 0%

Doymuş yağ: 0g 0%

Trans yağ: 0g

Kolesterol: 0mg 0%

Sodyum: 0mg 0%

Toplam karbohidrat: 25g 8%

Diyetsel lif: 4g 18%

Şeker: 19g

Protein 0g

Vitamin A: 2%

Vitamin C: 14%

Kalsium: 2%

Demir: 2%

Kirsti Uusi-Rasi, et al. “Exercise and Vitamin D in Fall Prevention Among Older Women

A Randomized Clinical Trial”. JAMA Intern Med. 2015;175(5):703-711. doi:10.1001/jamainternmed.2015.0225.

Louise A. Beveridge, et al. “Effect of Vitamin D Supplementation on Blood Pressure

A Systematic Review and Meta-analysis Incorporating Individual Patient Data”. JAMA Intern Med. 2015;175(5):745-754. doi:10.1001/jamainternmed.2015.0237.

Matthew A. Davis, et al. “Association Between Apple Consumption and Physician Visits

Appealing the Conventional Wisdom That an Apple a Day Keeps the Doctor Away”.  JAMA Intern Med. 2015;175(5):777-783. doi:10.1001/jamainternmed.2014.5466.

http://www.fns.usda.gov/sites/default/files/HHFS_APPLES_FRESH_Nov2012.pdf

Copyright Dr. Burak Uzel

1 Yorum

Filed under Genel Sağlık