Toplumdan Edinilmiş Pnömoni (TOP): Kapsamlı Bir Bakış
- Tanım & Epidemiyoloji
· Tanım: Hastane ortamı dışında gelişen, ateş, öksürük, balgam, göğüs ağrısı gibi semptomların yanı sıra akciğer grafisinde yeni infiltrasyon ile karakterize akut bir enfeksiyon hastalığıdır.
· Epidemiyoloji: Önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir. İnsidans yaşla birlikte belirgin şekilde artar. Mortalite, ayaktan tedavi edilen hastalarda <%1 iken, yoğun bakım ihtiyacı olan hastalarda %50’ye kadar çıkabilir.
- Etyoloji (Etkenler)
Etken dağılımı hasta populasyonuna göre değişiklik gösterir. En sık görülen patojenler şunlardır:
· Sık Görülen Bakteriyel Patojenler:
· Streptococcus pneumoniae: Hala en sık görülen bakteriyel etkendir.
· Haemophilus influenzae: Özellikle KOAH’lı hastalarda.
· Moraxella catarrhalis: Çocuklarda ve KOAH’lı hastalarda.
· Staphylococcus aureus: Grip sonrası, yaşlı, IV ilaç kullanıcılarında. MRSA riski olan gruplar dikkatle değerlendirilmelidir.
· Gram-negatif basiller (Klebsiella pneumoniae, E. coli, vb.): Altta yatan hastalığı olan (diyabet, kalp yetmezliği, nörolojik hastalık) veya bakımevinde kalan yaşlı hastalarda daha sıktır.
· Atipik Patojenler (Hücre Duvarsız):
· Mycoplasma pneumoniae: Genç erişkinlerde, okul/yurt gibi toplu yaşam alanlarında salgınlar yapar. Kuru, inatçı öksürük ve ekstrapulmoner semptomlar (döküntü, artralji, GIS semptomları) önemli ipuçlarıdır.
· Chlamydophila pneumoniae: Hafif seyirli, genellikle genç erişkinlerde.
· Legionella pneumophila: Ağır pnömoni nedeni olup, önemli mortaliteye sahiptir. Sigorta işçilerinde, otel konaklaması öyküsü olanlarda, klima sistemine maruz kalanlarda düşünülmelidir. Yüksek ateş, nörolojik bulgular (konfüzyon), GIS semptomları (ishal), hiponatremi ve LDH yüksekliği ile karakterizedir.
· Viral Patojenler:
· Influenza A/B, RSV, SARS-CoV-2, Rinovirüs, Adenovirüs. Özellikle mevsimsel dönemlerde sıklığı artar. Bakteriyel ko-enfeksiyon (özellikle S. pneumoniae ve S. aureus) riski unutulmamalıdır. İngilizceye çevir
Uzm. Dr. Burak Uzel 