Tag Archives: uyku kalitesi

Yatak Odasındaki Işık = 5 KG

Geçen hafta Cerrahpaşa’da birlikte ihtisas yaptığımız asistan arkadaşlarımızla buluştuk. Bir önceki buluşmamızdan çok uzun süre geçmemiş olmasına rağmen, Serkan (Tatlıağaç) ve Özay (Tiryakioğlu) hem kilo verdiler, hem de beden olarak çok fit oldular; her iki arkadaşımız da özellikle diyabet alanında Türkiye’nin en iyi hekimlerindenler, dolayısıyla da hastalarına da iyi bir rol-model oldular bu şekilde.

Kilo vermede en önemli unsur ağızdan geçen kalori miktarı; bunu azaltmadan başarı olmuyor. Ağızdan kullanılan deyince, hemen aklıma bir hasta anısı geliyor; Cerrahpaşa organ naklinde çalışırken, bir hastaya organ reddini engellesin diye verdiğimiz ağızdan bir ilacın kan seviyesine bakıyoruz, hiç yükselmiyor. Takılan böbreği vücut atacak diye korkuyoruz, ilacın dozunu arttırıp duruyoruz, ama nafile… Yükselmiyor, yükselmiyor, yükselmiyor… Sonunda hocalara danışıyoruz, hastaya sorun diyor, nasıl kullanıyormuş ilacı diye. Sonunda öğreniyoruz ki, ilaç o kadar büyük ki hasta ilacı fitil zannetmiş.

Kilo vermede unutulan noktalardan bir tanesi de uyku ve onun kalitesi. İnsan ırkı geceleri mağarasında uyumak (gece yırtıcılarına yem olmamak için) gündüz de sebze meyve toplamak için uzun yürüyüşler yapmak için dizayn edilmiş.

Bugün bahsedeceğim çalışma uyurken suni ışığa maruz kalmakla alakalı; buna gece lambaları olduğu kadar televizyonun ışığı da dahil.

35-74 yaşında kadınlar 2003-2009 yıllarında çalışmaya alınmış ve 2015 yılında takip tamamlanmış. Bu çalışmaya kanser, kalp damar hastalığı olmayan, gece nöbeti olmayan ve başlangıçta gebe olmayan 43.722 kadın alınmış.

Uyku esnasında ışık şu şekilde kategorize edilmiş:

Işık yok

Odada küçük gece ışığı

Odanın dışında ışık

Odada ışık veya televizyon

Sonuçlar

Çalışmanın başında geceleri her hangi bir ışığa maruz kalanların daha fazla obez olduğu gözlenmiş

Çalışma esnasında (ortalama 5 yıl), eğer ışığa maruz kalarak uyku varsa obezite gelişme olasılığı artmaktadır (RR 1,19).

Işıksız ortamda uyuyanlarla, televizyon ile uyuyanlar karşılaştırıldığında, tv’nin 5kg kiloyu arttırdığı gözlenmiş .

İnsanlar konfora çok alışmış.

Konforun daha iyi olduğunu düşünüyorlar

Esas güzel olanı fırlatıp atıyorlar.

-Peki nasıl aydınlatıyorsunuz etrafı?

Mumlarla ve lambalarla.

-İyi de, gece çok karanlıktır.

Evet, zaten öyle olması gerekir.

-Geceleriniz de gündüz gibi aydınlansa, fena mı olur?

Gecem aydınlansın istemem, çünkü o zaman yıldızları göremem.

Dreams – Akira Kurosawa

Yong-Moon Mark Park,  et al. “Association of Exposure to Artificial Light at Night While Sleeping With Risk of Obesity in Women”. JAMA Intern Med. Published online June 10, 2019. doi:10.1001/jamainternmed.2019.0571

Reklamlar

Yorum bırakın

Filed under Şeker Hastalığı (Diyabet)

Kaliteli Bir Uyku Neden Önemli

Kaliteli Uyku (1)

Öğrenci olarak Norveç’e gittiğimde, ortopedi kliniğinin yaş ortalaması 90 civarındaydı; o zaman bizim Cerrahpaşa geriatride (yaşlı bilimi)  yatanların yaş ortalamasının 2 katı olabilir diye düşünüyordum. 1992’de Cerrahpaşa’ya girdiğimde Türkiye nüfusu 50 milyonken, şimdi 80 milyonu aşmış durumda. Aynı zamanda ortalama yaş da arttıkça, Alzheimerı olan hastaların da sayısı ciddi şekilde artıyor. Hele Bakırköy gibi, Türkiye’nin de üstünde yaş ortalaması olan bir coğrafyada yaşıyorsanız, illa ki çevrenizde Alzheimer hastasında bakan bir yakınınız olmaması mümkün değildir.

Dün yaptığım mini ankette (https://twitter.com/DoktorBurak/status/10467402126537277449) katılım az olmasına rağmen, %83 gibi yüksek oranda sabahları yorgun kalkma var. Yani uyku kalitesi anlaşılan yeterli değil.

Beta amyloid, beynin metabolik atık ürünü ve beyinde temizlenmesi de çoğunlukla uyku sırasında oluyor.  Beta amyloid, Alzheimer hastalarının beyinlerinde oluşan plakların ana bileşenidir ve artmış beta-amyloid yükü de Alzheimer hastalığı riskini arttırıyor.

Uykunun kalitesini bozan çok etken var; özellikle bizim meslekteki gibi nöbet tutuyorsanız zaten uyumuyorsunuz demek. Ancak bunun yanında ekran bağımlılığınız varsa, sosyal medyada bir şeyleri kaçırmak istemiyorsanız, gecenin 3’ünde mavi ışık yüzünüzü solduracaktır. Bir de kedi durumu var ki, akla zarar; sabahın 4’ünde sizi uyandırmak için patilerinden geleni artlarına koymayan o şirin minnoşlar, insanı delirtebilmektedir.

Bugün bahsedeceğim çalışmaya 22 erişkin alınmış ve yaklaşık 31 saat boyunca uyumaları engellenmiş. Öncesinde ve sonrasında yapılan PET çalışmalarında uykudan yoksun bırakılan insanların beyninde beta-amyloid miktarını arttırdığı gözlenmiştir.

Sonuç

Kaliteli bir uykunun çok önemli olduğunu biliyorduk, bu çalışmayla Alzheimer hastalığı açısından da risk teşkil ettiğini anladık. Adile Naşit’li uykudan önce programlarını güncelleyip tekrar gösterime sunmak gerekiyor.

Ehsan Shokri-Kojoria, et al. “β-Amyloid accumulation in the human brain after one night of sleep deprivation”.  PNAS April 24, 2018 115 (17) 4483-4488; published ahead of print April 9, 2018 https://doi.org/10.1073/pnas.1721694115

Yorum bırakın

Filed under Akıl ve Ruh, Genel